Het integreren van business intelligence, organisational intelligence en competitive intelligence tot enterprise intelligence

Door: Josèph H.A.M. Rodenberg RM

“De wereld zit vol veranderingen. In business heeft elke onderneming te maken met de snelle veranderingen en de dynamiek in de externe omgeving. In menige onderneming ontbreekt het nog steeds aam competentie om de vroege signalen van veranderingen op markten, bij afnemers, bij concurrenten, in technologieën en in regel- en wetgeving tijdig te signaleren. Management wordt gemanaged door informatie, in plaats van het zelf in staat zijn om informatie te managen. Het ontbreekt aan structuur en consistentie. En dan heb ik het nog niet over intelligence. Om goed voorbereid te zijn en om een blijvende consistente performance in de markt te realiseren is een enterprise intelligence competentie noodzakelijk.”

Elke organisatie heeft dagelijks te maken met de enorme dynamiek van de veranderingen op externe markten, met nieuwe consumentenbehoeften, met nieuwe technologieën, nieuwe concurrenten, continue veranderingen in regel- en wetgeving en nog veel meer. Daarvoor is het gestructureerd hebben van de interne en externe data- en informatiestromen onontbeerlijk alsook het transparant en toegankelijk hebben van de kennisstromen binnen de organisatie. Pas dan kan de succesvolle slag gemaakt worden naar intelligence. Bekend is de uitspraak van Rinus Michels: “voetbal is oorlog”. In de concurrentie van alle dag waarbij uw concurrenten maar op een ding uit zijn, namelijk het krijgen van uw klanten, zou je ook best deze concurrentieslag in de competitieve arena een vorm van oorlog mogen noemen. Daarvoor is de huidige informatie niet meer toereikend. “In war, information is called intelligence.” Intelligence staat in het nieuwe boek van Josèph Rodenberg centraal waarbij hij een nieuwe visie heeft ontwikkeld die verder gaat dan business intelligence. Hij noemt deze visie Enterprise Intelligence. Enterprise Intelligence, het creëren van de intelligente en alerte organisatie is de titel van Josèph’s nieuwe boek. Daarbij beschrijft hij de noodzakelijke integratie van business intelligence, organisational intelligence en competitive intelligence. De integratie van deze drie intelligence gebieden stelt de organisatie in staat om het hoogst denkbare intelligence niveau in de organisatie te realiseren. Pas dan is de organisatie echt klaar voor de toekomst en stelt het management bovendien in staat om op proactieve en succesvolle wijze om te gaan met de gigantische veranderingen waarmee de organisatie elke dag weer opnieuw geconfronteerd wordt. Met het toepassen van Enterprise Intelligence behoeft een organisatie nauwelijks nog in de problemen te komen. Want een goed functionerende Enterprise Intelligence competentie zorgt ervoor dat in een vroeg stadium de signalen van veranderingen in de dynamiek van de externe omgeving tijdig het management bereiken. Tevens draagt Enterprise Intelligence bij dat potentiele problemen niet langer ontkent noch onderschat worden. Intelligence zorgt ervoor dat voorkomen wordt dat te lang wordt doorgegaan op de successen uit het verleden en voorkomt de zelfgenoegzaamheid die in zoveel organisaties zich meester heeft gemaakt van de situatie.

Het boek gaat uitgebreid in op de drie intelligence velden. Het eerste veld is business intelligence dat zo langzamerhand een buzzword is geworden voor data- en informatie-achtige software oplossingen die tot doel hebben het structureren en toegankelijk maken van de interne informatiestromen. Maar van intelligence is hier geen sprake. Veelal worden de oplossingen hier gezocht in IT, maar een onderneming wordt niet intelligenter of alerter door IT. Bij Business Intelligence zou dan ook veel meer de focus moeten liggen op de I van Informatie Management dan steeds maar weer al die aandacht op de T van IT. En als er gesproken wordt over de I van IT dan gaat het primair om mensen en daarmee komt het tweede belangrijke uitgangspunt van dit boek aan de orde: organisational intelligence. Het drama op “Nine-Eleven” had niets van doen met de uitstekende technologische intelligence scope van de Amerikaanse diensten, maar de tekortkomingen kwamen schrijnend naar voren doordat de menselijke factor in onvoldoende mate betrokken was. De vergelijking met het bedrijfsleven is niet anders. Met een uitstekende technologische infrastructuur, lees IT, wordt geen enkele vorm van intelligence bewerkstelligd. Toch ligt de focus met IT in het bedrijfsleven nog steeds voor 95 procent op de T van IT en slechts voor 5 procent op de I van IT. Vervolgens wordt in het boek uitgebreid het fenomeen Competitive Intelligence beschreven. Terecht als fenomeen, omdat slechts enkele tientallen ondernemingen in Nederland dit succesvol toepassen en competitive intelligence als een soort “early warning system” tijdig onderkend hebben om verrassingen uit de externe omgeving blijvend te voorkomen. Alle Top-500 bedrijven uit Fortune Magazine hebben allemaal een succesvolle Competitive Intelligence Capability in huis. In de Nederlandse Top-500 zijn slechts enkele bedrijven hierin succesvol. Hoe een succesvolle competitive intelligence functie in de onderneming toegepast kan worden, wordt met praktiijkvoorbeelden beschreven en aan de hand van de vele tientallen cases duidelijk gemaakt. In het boek worden de diverse ondernemingsfunctie’s vanuit een “intelligence based” perspectief bekeken. Voorbeelden hiervan zijn innovation intelligence, competitor intelligence, technology intelligence, customer intelligence en kennismanagement. Tevens wordt beschreven hoe de relatie gelegd kan worden naar corporate governance intelligence. Vooral corporate governance intelligence kan veel betekenen voor raden van bestuur en raden van commissarissen enerzijds als “early warning system” en anderzijds ter objectivering van de rol van de accountants, waaraan in toenemende mate steeds meer vraagtekens worden geplaatst.

Belangrijk onderdeel in het boek is hoe op basis van de eigen ervaringen van de schrijver intelligence als proces succesvol in de onderneming geimplementeerd kan worden. Hier worden de werkelijke praktijkcases beschreven. Daarvoor hanteert de auteur het door hem zelf ontwikkelde model “The Tillman Six Phases of the Intelligence Process Implementation”. Dit model is inmiddels succesvol toegepast bij tal van ondernemingen in binnen- en buitenland. Het succes van intelligence wordt mede bepaald door goede interpretatie en analyse. De schrijver geeft een overzicht van de meest toegepaste analysetechnieken waaronder onder meer de warroom, scenario planning & analysis, Porter analysis e.a., maar beschrijft daarnaast ook nieuwe technieken zoals het “Competitive Intelligence Assessment Model”, “Strategic Positioning and Action Evaluation Model” (SPACE) en de concurrentiemodellen van “outwitting, outmaneuvering, outperforming”, het schaduw marketingplan en de van het Pentagon afgeleide “after action reviews”.

“It’s no longer about data, information and knowledge. Only intelligence counts for longterm business success thus revenues and increased profitability. The payback of investments in an intelligence capability will therefore be huge.”

Voor die ondernemingen die wel actief zijn in intelligence en dit op het hoogste plan willen brengen heeft de auteur de volgende boodschap met Tien Intelligence Aanbevelingen:

1. Maak van intelligence een cross-functionele activiteit en investeer vooral in mensen als de belangrijkste kritische succesfaktor;

2. Benoem ten minste een senior intelligence professional dichtbij senior management om er voor te zorgen dat maximaal rendement verkregen wordt uit een collectieve intelligence competentie;

3. Sta deze intelligence professional toe een sterke focus te ontwikkelen op de dynamiek van de snel veranderende externe marktomgeving;

4. Laat deze intelligence professional continu de collega’s van de andere afdelingen en in de business units trainen;

5. Neem de intelligence professional op in het managementteam of directieteam, want daar worden de beslissingen genomen;

6. Laat de intelligence professional onafhankelijk in de organisatie functioneren, zodat te allen tijde ook maar enige vorm van belangenverstrengeling ten opzichte van de andere ondernemingsfuncties wordt voorkomen;

7. Neem als senior management de beslissing om een tactisch gerichte intelligence competentie op te zetten in de belangrijkste disciplines als marketing, research & development, technologie, inkoop, finance & controlling en mogelijk andere relevante disciplines;

8. Laat de intelligence professional rapporteren aan de directie of Raad van Bestuur en Voorzitter van de Raad van Commissarissen;

9. Verbeterde en objectieve besluitvormingsprocessen doordat corporate governance intelligence de “watchdog” wordt voor directies;

10. Het op pro-actieve wijze slimmer en alerter reageren op de geboden kansen op de markt.

Deze tien intelligence aanbevelingen zorgen er voor dat er in de organisatie een state-of-the-art intelligence competentie opgebouwd kan worden. Uit de ervaringen van de auteur kan een intelligence competentie in een onderneming worden opgezet in een tijdsbestek van 4 tot 6 maanden afhankelijk van de omvang van de organisatie. In middengrote ondernemingen gaat dit over het algemeen sneller dan in grote ondernemingen. De uiteindelijke beslissing om een intelligence competentie te realiseren zal genomen moeten worden door het managementteam, directie of Raad van Bestuur. Echter in de groeiende rol van corporate governance en de sterk toenemende kritische rol van de toezichthouders zou deze beslissing ook goed genomen worden door de Raad van Commissarissen. Met het opbouwen van een intelligence competentie kan het management de volgende acht doelstellingen realiseren:

1. Het voorkomen van verrassingen uit de externe marktomgeving;

2. Het eerder dan de concurrenten inzichtelijk hebben van de kansen en bedreigingen in de markt en het transformeren van de bedreigingen in marktkansen;

3. Het in staat zijn om een consistente relatie te leggen tussen intelligence en strategisch management;

4. Het voorkomen van de eigen “blindspots” en het negeren en het niet onderkennen ervan in de interne organisatie en externe omgeving;

5. Het op pro-actieve wijze volgen van de “emerging events”in de eigen, aangrenzende en convergerende industrie-sectoren;

6. Het tijdig identificeren van de gaten in de eigen strategieën en de gaten in de strategieën van de directe concurrenten;

7. Het monitoren, scannen, en tracken van de early warnings uit de interne en externe dynamiek van de veranderende markten;

8. Het consistent transparant hebben van de “five key drivers of change”, te weten markten, klanten, concurrenten, technologie en regel- en wetgeving.

De auteur kan zich niet voorstellen dat het management van menige onderneming deze acht doelstellingen in de organisatie niet gerealiseerd zouden willen zien. Iedere manager zal dit onderschrijven, maar toch gebeurt het niet of in volstrekt onvoldoende mate. Het komt in feite neer op een keuze tussen het achter de feiten aan blijven lopen of het creëren van de intelligente en alerte organisatie en daarmee een blijvende goede marktperformance. Dit lijkt geen moeilijke keuze en vroeg of laat ontkomt niemand er aan deze keuze toch te moeten maken.

“It is more important to become part of the future, then to be remembered for your role in the past.”

Het realiseren van een intelligence competentie in de organisatie maakt een mentaliteitsverandering van het management noodzakelijk. Er zal een “will to win” mentaliteit moeten komen, waarbij afgestapt wordt van de behaalde successen uit het verleden, van zelfgenoegzaamheid en van een “het allemaal zelf te weten houding”. Tesamen met een nieuw elan van gedrevenheid en passie lukt het elke organisatie om dit te realiseren. Peter Drucker hanteerde vele jaren geleden onderstaand statement, uiterst relevant voor het realiseren van een intelligence competentie.

“Companies that make things happen.”

“Companies that watch things to happen.”

“Companies that wondered what happened.”

Josèph H.A.M. Rodenberg RM vervulde marketing- en managementposities bij Philips Zwitserland, Numico, Dr. Oetker Groep en R.J. Reynolds Tobacco International. Sinds 1996 is hij directeur van Rodenberg Tillman & Associates, actief in intelligence based strategische marketing- en managementvraagstukken. Josèph heeft de afgelopen 14 jaar een leidende expertise in Europa opgebouwd in Knowledge Management en Competitive Intelligence-vraagstukken. In die hoedanigheid adviseerde hij talrijke nationale en internationale ondernemingen in Europa over de opzet en implementatie van een Knowledge Management en Competitive Intelligence- competentie. Hij is voorzitter van SCIP Europe Benelux, Society of Competitive Intelligence Professionals, en partner bij de wereldwijd opererende International Business Development Alliance. Daarnaast was hij in 2002-2003 Senior Advisor bij Arthur D. Little, waarmee hij nog steeds een informeel samenwerkingsverband heeft. In het najaar 2003 is Josèph benoemd tot Fellow Corporate Intelligence aan het MBA programma van UBI, United Business Institutes, in Brussel.

Download de brochure in PDF formaat hier. (inclusief order formulier)

Voor meer informatie over het boek kunt u contact opnemen met rodenberg@rodenberg.nl. Daarnaast is het mogelijk het boek te bestellen bij uitgeverij Eburon. U kunt hiervoor gebuik maken van het formulier uit de brochure.

Het boek is ook verkrijgbaar in de betere boekhandel.

ISBN: 90 5972 013 x

Copyright ©2012 Rodenberg Tillman & Associates